Gdy więcej nie znaczy lepiej-Rosyjska ciężka rakieta nośna N1, czyli jak pogrzebać własny program księżycowy

autor: Simon Atkinson Creative Arts 2009

Jak wyglądały rakiety NASA i statki które dowiozły człowieka na Księzyc dobrze wiemy…za sprawą amerykańskiej kinomatografii nie mamy zresztą większego wyboru (i dobrze gdyż jest co oglądać). Jak wyglądały księzycowe statki rosyjskie to już jest większa zagadka. Fakt, że jeden z nich jest w ciągłym użyciu i każdy zna go przynajmniej z widzenia też jest ciekawy (nie będę trzymał w niepewności. Pojazdem tym jest Sojuz obsługujący ISS. Tak tak! Pierwotnie został zaprojektowany do lotu na Księzyc! -ale o tym w jednym z następnych wpisów)

Rosyjska rakieta nośna N1 (Н1, 11А52 ozn. org.) w orginalnym przeznaczeniu służyć miała do wysłania załogowej stacji kosmicznej do przelotu koło Marsa. Zamysł ten był marzeniem głównego konstruktora OKB-1(oznaczenie biura konstrukcynego) Siergieja Korolowa jeszcze przed rozpoczęciem przez USA wyścigu na Księżyc. Ostatecznie przyczyniła się do klęski rosyjskiego programu księżycowego wybuchając przy każdej próbie jej wystrzelenia (lub krótko po będąc ścisłym). W ostatnim czwartym locie zniszczyła statek Sojuz LOK przeznaczony do wysłania człowieka na srebrny glob definitywnie kończąc program ale po kolei…

Zobaczie jaki rozmiar i kształt! Zupełnie nie przypomina konstrukcji znanych nam ze strony amerykańskiej!

Projekt rakiet N1 powstał w 1959 roku na kilka lat przed pomysłem wysłania człowieka na Księżyc. Zyskał niewielkie dofinansowanie gdyż musiał rywalizować z lepiej wspieranymi projektami wojskowymi. Z jakiegoś powodu możliwość zbombardwania któregoś z zachodnich miast wydała się Rosjanom atrakcyjniejsza i politycy woleli przeznaczyć większość środków na rakiety  przenoszące środki masowego rażenia. Pierwszy próbny lot miał się odbyć w 1965 roku.  W założeniu była odpowiednikiem Saturna V skonstruowanego przez NASA a w praktyce nie przypominała niczego do tej pory znanego. Gdy projekt znajdował się jeszcze na papierze głównym konstruktorem rakietowym w OKB1 był Valentin Glushko. Proponowane przez niego rozwiązania w temacie wysokowydajnych ale silnie toksycznych silników poróżniły go z Korolewem w rezultacie czego ten ostatni musiał znaleźć nowego współpracownika. Wybór padł na Nikolaia Kuzniecowa. Zdolnego konstruktora silników odrzutowych. Mając mało doświadczenia w konstrukcjach rakietowych zaproponował on orginalne rozwiązanie w postaci niedużego silnika NK-33. Zamontowany w liczbie sztuk 30 w pierwszym stopniu zapewnić miały odpowiedni ciąg 100 metrowej rakiecie z 95 tonowym ładunkiem. Tylko to proste założenie rozłożyło program na łopatki. 30 silnikowy pierwszy stopień nigdy nie był testowany w całości (amerykańska rakieta Saturn V miała tylko 5 silników). Każdy silnik był wypróbowywany osobno. Przy zapłonie potężne wibracje zrywały przewody paliwowe i rozrywały turbiny. Skomplikowany strumień gazów wylotowych kilkudziesięciu silników powodował niekontrolowany obrót rakiety. Niestety pośpiech spowodowany wymuszoną rywalizacją z USA jak i śmierć Korolewa w 1966 roku były w tym wypadku gwoździem do trumny całej konstrukcji.

W skutek tych trudności technicznych wykonano 4 loty z których każdy zakończył się katastrofą (2x 1969, 1×1971,1×1972). Program oficjalnie zamknięto w 1974 roku. Następcą miała być ciężka rakieta nośna Energia, która wyniosła pierwszy rosyjski prom kosmiczny na orbitę ale o tym będzie osobno w jednym z następnych wpisów!

autor: Simon Atkinson Creative Arts 2009

Notka na podstawie: Soviet N1 Lunar Rocket na: http://www.aerospaceweb.org – Treść przedstawia sedno problemu którym postanowiłem się zająć. Pominąłem szczegółowe parametry techniczne oraz chronologiczny przebieg prac dostępny na: http://www.astronautix.com/lvs/n1.htm

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s