Obserwacje własne- Gwiazdozbiór Woźnicy i gromada otwarta M36

 Siedem długich dni i nocy minęło zanim mogłem wystawić teleskop na balkonie i wykonać pierwszy krok przed obserwacją: schłodzenie lustra głównego. Jest to często zaniedbywana czynność przez amatorów nocnego nieba a jednocześnie krytyczna dla obserwacji. 20-30 minut (zwłaszcza zimą) trzeba dać zwierciadłu na osiągnięcie temperatury otoczenia. Inaczej obraz może być nieostry i drgający. Pamiętajmy teleskop typu Newton jest architekturą otwartą (inaczej niż lornetki lub lunety, których układ jest szczelnie zamknięty soczewkami).

Dociekliwi napewno sptytają mnie co robiłem z teleskopem przez te siedem dni, kiedy niebo było zachmurzone. Otóż tydzień, to czas jaki potrzebował mój humanistyczny umysł na zrozumienie działania montażu paralaktycznego i zasad jego zgrubnego ustawiania. Warto przypomnieć, że mamy dwa rodzaje montaży: azymutalny (dobsona) dla humanistów i właśnie paralaktyczny dla tęgich umysłów ścisłych (dużo cyferek i wogóle osie nie w lini prostej). Mimo, że ten pierwszy jest prosty i nie wymaga od obserwatora praktycznie żadnych umiejętności, to ten drugi oprócz zaawanswanego wyglądu i wagi daje konkretne korzyści. Pozwala utrzymywać śledzony obiekt w polu widzenia za pomocą tylko jednej osi/pokrętła (dla porównania w dobsonie korygowanie góra/dół, prawo/lewo w dwóch osiach).

W ręku prezent od żony z okazji wygranej w konkursie: Katalog Messiera zrobiony w formie maratonu z miejscami na relację z obserwacji i odhaczenia ptaszkiem jako „zaliczony”. Na komputerze odpalone Stellarium w trybie czas rzeczywisty i ustawiony na mój obszar obserwacji tj: ENE dla lokalizacji Pruszcz Gdański. Teraz następuje chwila prawdy, czyli ustawienie montażu. Trzeba obrócić cały teleskop (montaż i tubę razem) do pozycji takiej, gdy oś deklinacji wskazuje Gwiazdę Polarną. Następnie muszę ustawić kąt nachylenia osi biegunowej teleskopu na szerokość geograficzną, na jakiej prowadzę obserwacje (przykładowo dla Gdańska jest to około 54° szerokości geograficznej północnej) Teleskop powinien być gtowy do obserwacji. Ustawiam go na pierwszą lepszą gwiazdę i czekam. Gwiazda powoli ucieka z okularu. Pokrętłem mikroruchów w osi rektastencji leciutko podciągam i… udało się. Gwiazda wróciła na środek pola widzenia, za jednym pokręceniem. Ustawienie nie jest jednak precyzyjne. Po trzech takich poprawkach musze dokonać korekty w osi deklinacji, ale na pierwszy raz i do obserwacji wizualnych w zupełności wystarczy!

Szkice obserwacyjne

Teraz pozwolę sobię na parę uwag o których trochę pisałem we wcześniejszych wpisach. Mianowicie jak wiemy zdjęcia z teleskopu Hubbla umieszczone na opakowaniu teleskopów dostępnych na rynku nie są tym co pokaże nam nasz sprzęt. Logicznie, gdyby było inaczej Amerykanie nie przeznaczaliby kilku miliardów dolarów na budowę i serwisowanie teleskopu połżonego na wysokości, która była graniczna dla wahadłowców jeżeli z balkonu u mnie mogliby zbaczyć to samo. Prawdziwa przyjemność z samdzielnych obserwacji to wiedzieć czego się szuka, jak to znaleźć, namierzyć i…narysować!

tego należy się spodziewać na żywo –  autor: wimmer z http://astropolis.pl/topic/35198-szkicowy-katalog-messiera/

Ludzkie oko charakteryzuje się zdolnością postrzegania znacząco różną od innych rejestratorów widma elektromagnetycznego (o elektromagnetyźmie pisałem w oddzielnym artykule). Dlatego astroamator nie powinien szukać obiektów widocznych na zdjęciach, gdyż niczego podobnego nie znajdzie. Pamiętajmy, że zdjęcia astronomiczne powstają często godzinami naświetlając błonę bądź matrycę, często rejestrując część widma poddczerwonego, którego przy najsilniejszej dobrej woli nie zobaczymy. Dlatego też społeczność obserwatorów często praktykuje szkicowanie oglądanego obiektu. Takie rozwiązanie ma szereg zalet.

Po pierwsze nie wiem czego się spodziewać szukając M36 w Woźnicy. Kolega z forum ma jednak identyczny teleskop i wykonał jej szkic. Teraz wiem kiedy na nią trafię. A sami zobaczcie jaka jest różnica między profesjonalnym zdjęciem a obserwacją amatorską.

ta sama m36 wykonana przy długoczasowej astrofotografii (nie wiem kto jest autorem, na pewno nie ja)

Do całości obserwacji należy też opracowanie planu polowania. Gołym okiem widzę w zasadzie wyraźny zarys głównych gwiazd kwadratu Woźnicy. Za pomocą szukacza ustawiam teleskop na Alnath i rozpoczynam poszukiwanie w kierunku Aur – plus mikroruchami trochę do góry. Po 20 minutach grupa gwiazd identyczna jak ta ze szkiców pojawia się w okularze. Mój pierwszy Deep Space Object został znaleziony.

Gdy już namierzę i spojrzę na moją M36 po paru sekundach odwracam wzrok od teleskopu i zaznaczam, że gromada została „zaliczona”…hmm obok jest miejsce na rysunek i tutaj niespodzianka. Mózg pomimo wspaniałych możliwości lubi pracować w trybie oszczędnści energii znanym z laptopów. Przetwarza tyle ile musi i nic ponadto. Miałem znaleźć znalazlem, ale jeżeli ktoś zapytałby się jak wyglądała to byłbym zawstydzony. Mózg potrzebuje celu i tutaj szkic astronomiczny jest niezastąpionym narzędziem do nauczenia tego co się widzi. Okazuje się, że nie tak łatwo przestudiować obiekt. Kilka sekund zerkam przez okular szukając punktu zaczepienia. Trzy gwiazdy układające się w trójkąt będą dobre na początek. Zaczynam szkic. Od górnej gwiazdy trókąta idzie łańcuszek 4 kolejnych gwiazd. Nakładam je ołówkiem na szablon. Gdy połaczyć linią prostą dolne ramię trókąta i przeciągnąć je parę długości w prawo to należy tam doszkicować 4 gwiazdy w kształcie kwadratu, lekko zamglone… tak minęła godzina. Po położeniu się do łóżka wydaje mi się, że po zamknięciu powiek widzę tę gromadę. Teraz, gdy ktoś mnie zapyta jak wyglądała m36 będę mógł na serwetce z pamięci narysować charakterystyczny kształt tego obiektu z katalogu Messiera.

Dla ciekawych:

Co to jest Katalog Messiera? – http://pl.wikipedia.org/wiki/Katalog_Messiera

Co to jest Gromada Otwarta? – http://pl.wikipedia.org/wiki/Gromada_otwarta

Chcesz wiedzieć więcej o Szkicach Astronomicznych? – http://www.astro-art.com.pl/szkice_astronomiczne.html

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s